February 28th, 2010
Ten artykuł dotyczy formy teatralnej. Zobacz też: burleska w muzyce.
KittyKitty BangBang w burlesce, 2004
Burleska to forma teatralna używająca w ograniczonym zakresie muzyki – głównie recitativo i pieśni. Powstała w XVIII wieku jako parodia poważnych tematów, często dzieł operowych lub operetkowych.
W formie plebejska, nierzadko wulgarna. Burleska pojawia się w drugiej połowie XIX wieku w Stanach Zjednoczonych jako odmienna forma, nazywana także British Blondes (brytyjskie blondynki). Przedstawienia tej formy burleski miały silnie erotyczne podłoże. Opierała się na grupowych tańcach, śpiewach i skeczach, młodych, skąpo ubranych aktorek, zwykle blondynek. W XX wieku burleskę wzbogacono o striptease.
February 28th, 2010
Puk, Puk (ang. knock knock joke) – popularny angielski dowcip w formie dialogu, zazwyczaj wykorzystujący elementy gry słów.
Żarty z cyklu Puk, Puk przyjmują zazwyczaj formę dialogu, prowadzonego pomiędzy osobą pukającą do drzwi mieszkania, a znajdującą się w jego wnętrzu. Typowy dialog składa się z pięciu zdań:
- Knock, Knock (Puk, Puk)
- Who is there? (Kto tam?)
- X (Odpowiedź, często zawierającą imię lub nazwę własną)
- X who? (X kto?, jaki X? - Powtórzenie poprzedniej wypowiedzi z prośbą o wyjaśnienie)
- Jedna z możliwych odpowiedzi
- Powtórzenie wiersza 3
- Gra słów oparta na słowie użytym w wierszu 3
- Zmiana znaczenia słowa użytego w wierszu 3
Przykładowe dowcipy Puk, puk
- Knock, Knock (Puk puk)
- Who is there? (kto tam?)
- Water (woda)
- Water who? (jaka woda?)
- Water you doing tonight? (nieprzetłumaczalne zdanie o brzmieniu zblizonym do What are you doing tonight? czyli Co robisz dziś wieczorem?)
- Knock, Knock (Puk puk)
- Who is there? (kto tam?)
- Barbie
- Barbie who? (jaka Barbie?)
- Bar-B-Q (Barbecue, określenie potraw z grilla)
We Francji, żart ten jest prawie zawsze kończy się nawiązaniem do znanej piosenki, pozwalając “zaśpiewać” ostatnią odpowiedź:
- Toc Toc! (Puk, puk!)
- Qui est là? (Kto tam?)
- Sheila.
- Sheila qui? (Sheila jak?)
- Sheila lutte finale… (gra słów nawiązująca do refrenu “Międzynarodówki”: C’est la lutte finale – “Bój to jest nasz ostatni”)
Dowcip Puk, puk w filmach
- Masz wiadomość (1998) - Joe Fox III (Tom Hanks), wykorzystuje knock knock joke, rozmawiając z kasjerką w supermarkecie
- Złap mnie, jeśli potrafisz (2002) - Carl Hanratty (Tom Hanks), jadąc samochodem z Earlem Amdurskym (Brian Howe), proponuje opowiedzenie kawału i rozpoczyna dowcip puk, puk. Na pytanie kto tam?, zadane przez Amdursky’ego, odpowiada wulgaryzmem.
- Amerykański wilkołak w Londynie (1981) - główni bohaterowie wielokrotnie opowiadają sobie ten dowcip.
Linki zewnętrzne
February 28th, 2010
Kobieta i lekarze w sztuce - Samuel van Hoogstraten, obraz Anemiczka
Przychodzi baba do lekarza – seria popularnych polskich dowcipów.
Dowcipy te posiadają liczne warianty, opierają się one zarówno na grach słów, czasem humorze sytuacyjnym, ale najczęściej występują tam dwie postaci – kobieta oraz lekarz. Zdarza się jednak, że jest więcej lekarzy, zamiast kobiety inna osoba, ponadto zwierzęta (np. żaba). Ścisły związek humoru słownego z językiem polskim, a także nierzadko powiązanie z realiami sprawia, że większość wariantów tego dowcipu zazwyczaj nie jest przetłumaczalna na inne języki.
Wersje dowcipów
Klasyczna wersja dowcipu
Przychodzi baba do lekarza.
— Co pani jest? — pyta doktor
— Krawcowa – odpowiada baba
Inna wersja dowcipu
Przychodzi baba do lekarza, a lekarz też baba.
Zobacz też
February 28th, 2010
Ten artykuł dotyczy formy teatralnej. Zobacz też: burleska w muzyce.
KittyKitty BangBang w burlesce, 2004
Burleska to forma teatralna używająca w ograniczonym zakresie muzyki – głównie recitativo i pieśni. Powstała w XVIII wieku jako parodia poważnych tematów, często dzieł operowych lub operetkowych.
W formie plebejska, nierzadko wulgarna. Burleska pojawia się w drugiej połowie XIX wieku w Stanach Zjednoczonych jako odmienna forma, nazywana także British Blondes (brytyjskie blondynki). Przedstawienia tej formy burleski miały silnie erotyczne podłoże. Opierała się na grupowych tańcach, śpiewach i skeczach, młodych, skąpo ubranych aktorek, zwykle blondynek. W XX wieku burleskę wzbogacono o striptease.
February 28th, 2010
Komizm (gr.) – kategoria estetyczna, określająca właściwości zjawisk zdolnych wywołać śmiech oraz okoliczności, w jakich dochodzi do powstania tej reakcji. Istnieje wiele poglądów w kwestii źródeł efektu komicznego, na ogół przyjmuje się, że jego istota polega na ujawnianiu zaskakującej sprzeczności, kontrastu, będących wynikiem przedstawienia osób, sytuacji odbiegających od oczekiwań odbiorcy.
Wyróżnia się dwie podstawowe formy komizmu:
- elementarny, wywołujący wesołość komizm sytuacyjny, np. komizm farsy;
- złożony, odwołujący się do refleksji, ważny jako instrument krytyki wobec wartości i autorytetów (np. satyra, humor, ironia, groteska).
Na usługach komizmu występują w literaturze i sztuce różne środki ekspresji i chwyty językowo-stylistyczne, m.in.: karykatura, parodia, trawestacja, dowcip; bogatym ich zespołem operuje zwłaszcza komedia.
Odmiany (rodzaje) komizmu:
- Sytuacyjny – polega na bawieniu widza spiętrzeniem niefortunnych i niezwykłych wypadków, wymuszających na bohaterze zachowanie śmieszne i komiczne.
- Postaci (inaczej charakterologiczny) – polega on na umiejętnym dobieraniu typów bohaterów w taki sposób, aby uwypukleniu uległy pewne cechy charakteru, jak na przykład głupota czy też chciwość. Widza bawi już sama kreacja bohatera bądź też przygody związane z charakterem danej osoby.
- Słowny (inaczej komizm językowy) – na widza oddziałuje przede wszystkim żart, dowcip, jaki pada ze sceny. Są to często zabawne dialogi bohaterów czy też żartobliwe powiedzonka.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
February 28th, 2010
Błazen nadworny w XV wieku
Jan Matejko: “Stańczyk w czasie balu na dworze królowej Bony wobec straconego Smoleńska”, 1862
Błazen - nazwa rodzaju klauna, zwykle kojarzona ze średniowieczem. W Polsce zwany też Wesołkiem. Charakterystycznym elementem stroju błazna była czapka o trzech rogach zakończonych dzwoneczkami - trzy rogi symbolizowały ośle uszy i ogon, przyczepiane przez błaznów we wcześniejszym okresie. Oprócz tego błaznowie charakteryzowali się kolorowym strojem i specjalnym berłem z wyrzeźbioną głową na końcu.
Tradycje błaznów nadwornych sięgają już czasów starożytności, Pliniusz Starszy wymienia królewskiego błazna (planus regius) na dworze Ptolemeusza I. Jednak błazeństwo kojarzone jest głównie ze średniowieczem. Błaznami zostawali początkowo najczęściej ludzie chorzy umysłowo, w wypadku których tolerancja co do ich zachowań i wypowiedzi była większa. W świecie islamskim także znane są przykłady błaznów - w XIV wieku miał na dworze Tamerlana działać Nasrudin.
Na dworze angielskim zatrudnieni byli różnego rodzaju błaznowie, specjalizujący się w żonglerce, muzyce, w skeczach i zagadkach. Występowali oni także w sztukach Shakespeare’a. Ostatecznie urząd ten został zlikwidowany w okresie wojny domowej, po której zakończeniu i przywróceniu monarchii Karol II Stuart nie zdecydował się na błaznów. Podobnie jak w Anglii, we Francji istniała tradycja błaznów dworskich, zakończona przez rewolucję.
W Polsce błaznów spotkać można było na dworze Jagiellonów - pełnili oni istotną rolę prześmiewcy, podpowiadając władcom i możnym to, czego inni by im nie powiedzieli. W ten sposób bywali też doradcami, posłami, ustami króla, szpiegami. Oprócz najsłynniejszego z nich, Stanisława Stańczyka, znanych jest co najmniej 11 błaznów służących Jagiellonom. Stańczyk, zwany też Gąską, opisywany przez Jana Kochanowskiego nadworny błazen króla Zygmunta Augusta. Na dworze Zygmunta III Wazy błaznem był Włoch Antonio Rialto. Za swoje usługi otrzymywali oni nawet nadania ziemi.
Bibliografia
- Małgorzata Wilska, Błazen na dworze Jagiellonów, Wydawnictwo NERITON, Instytut Historii PAN, Warszawa 1998, s. 277, ISBN 83-86842-37-7
- Welsford, Enid: The Fool : His Social and Literary History (out of print) (1935 + subsequent reprints): ISBN 1-299-14274-5
- Otto, Beatrice K., “Fools Are Everywhere: The Court Jester Around the World,” Chicago University Press, 2001
- Mirosław Słowiński, Błazen.Dzieje postaci i motywu, Wydawnictwo Prolog, Warszawa 1993, ISBN 83-85763-09-0
- Monika Sznajdermann, Błazen.Maski i metafory, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2000, ISBN 83-88560-85-9
Zobacz też
- Arlekin
- błazeństwo
- klaun
- żongler
- trickster
- joker
- Stańczyk
- Chicot
- Dyl Sowizdrzał
February 28th, 2010
Ten artykuł dotyczy formy teatralnej. Zobacz też: burleska w muzyce.
KittyKitty BangBang w burlesce, 2004
Burleska to forma teatralna używająca w ograniczonym zakresie muzyki – głównie recitativo i pieśni. Powstała w XVIII wieku jako parodia poważnych tematów, często dzieł operowych lub operetkowych.
W formie plebejska, nierzadko wulgarna. Burleska pojawia się w drugiej połowie XIX wieku w Stanach Zjednoczonych jako odmienna forma, nazywana także British Blondes (brytyjskie blondynki). Przedstawienia tej formy burleski miały silnie erotyczne podłoże. Opierała się na grupowych tańcach, śpiewach i skeczach, młodych, skąpo ubranych aktorek, zwykle blondynek. W XX wieku burleskę wzbogacono o striptease.
February 28th, 2010
Komizm (gr.) – kategoria estetyczna, określająca właściwości zjawisk zdolnych wywołać śmiech oraz okoliczności, w jakich dochodzi do powstania tej reakcji. Istnieje wiele poglądów w kwestii źródeł efektu komicznego, na ogół przyjmuje się, że jego istota polega na ujawnianiu zaskakującej sprzeczności, kontrastu, będących wynikiem przedstawienia osób, sytuacji odbiegających od oczekiwań odbiorcy.
Wyróżnia się dwie podstawowe formy komizmu:
- elementarny, wywołujący wesołość komizm sytuacyjny, np. komizm farsy;
- złożony, odwołujący się do refleksji, ważny jako instrument krytyki wobec wartości i autorytetów (np. satyra, humor, ironia, groteska).
Na usługach komizmu występują w literaturze i sztuce różne środki ekspresji i chwyty językowo-stylistyczne, m.in.: karykatura, parodia, trawestacja, dowcip; bogatym ich zespołem operuje zwłaszcza komedia.
Odmiany (rodzaje) komizmu:
- Sytuacyjny – polega na bawieniu widza spiętrzeniem niefortunnych i niezwykłych wypadków, wymuszających na bohaterze zachowanie śmieszne i komiczne.
- Postaci (inaczej charakterologiczny) – polega on na umiejętnym dobieraniu typów bohaterów w taki sposób, aby uwypukleniu uległy pewne cechy charakteru, jak na przykład głupota czy też chciwość. Widza bawi już sama kreacja bohatera bądź też przygody związane z charakterem danej osoby.
- Słowny (inaczej komizm językowy) – na widza oddziałuje przede wszystkim żart, dowcip, jaki pada ze sceny. Są to często zabawne dialogi bohaterów czy też żartobliwe powiedzonka.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
February 28th, 2010
Komizm sytuacyjny - rodzaj komizmu polegający na zabawnym, nieoczekiwanym spiętrzeniu niefortunnych albo niezwykłych przypadków i zachowań bohatera komicznego.
Źródła
February 28th, 2010
Komizm (gr.) – kategoria estetyczna, określająca właściwości zjawisk zdolnych wywołać śmiech oraz okoliczności, w jakich dochodzi do powstania tej reakcji. Istnieje wiele poglądów w kwestii źródeł efektu komicznego, na ogół przyjmuje się, że jego istota polega na ujawnianiu zaskakującej sprzeczności, kontrastu, będących wynikiem przedstawienia osób, sytuacji odbiegających od oczekiwań odbiorcy.
Wyróżnia się dwie podstawowe formy komizmu:
- elementarny, wywołujący wesołość komizm sytuacyjny, np. komizm farsy;
- złożony, odwołujący się do refleksji, ważny jako instrument krytyki wobec wartości i autorytetów (np. satyra, humor, ironia, groteska).
Na usługach komizmu występują w literaturze i sztuce różne środki ekspresji i chwyty językowo-stylistyczne, m.in.: karykatura, parodia, trawestacja, dowcip; bogatym ich zespołem operuje zwłaszcza komedia.
Odmiany (rodzaje) komizmu:
- Sytuacyjny – polega na bawieniu widza spiętrzeniem niefortunnych i niezwykłych wypadków, wymuszających na bohaterze zachowanie śmieszne i komiczne.
- Postaci (inaczej charakterologiczny) – polega on na umiejętnym dobieraniu typów bohaterów w taki sposób, aby uwypukleniu uległy pewne cechy charakteru, jak na przykład głupota czy też chciwość. Widza bawi już sama kreacja bohatera bądź też przygody związane z charakterem danej osoby.
- Słowny (inaczej komizm językowy) – na widza oddziałuje przede wszystkim żart, dowcip, jaki pada ze sceny. Są to często zabawne dialogi bohaterów czy też żartobliwe powiedzonka.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
